SCOSC حسین ترحمی اردکانی Research Letters on Management in Organizations مجله بین‌المللی مدیریت، کسب‌وکار، اقتصاد و مالی 2 2 (تابستان) 2026 08 31 Designing and Validating a Comprehensive Knowledge Management Model for Knowledge-Based Organizations: An Approach Based on Organizational Learning and Internal Social Networks طراحی و اعتبارسنجی مدل جامع مدیریت دانش در سازمان های دانش بنیان با رویکرد یادگیری سازمانی و شبکه های اجتماعی داخلی 17 31 FA foad mohizade M.Sc. Student in Industrial Management (Production and Operations), Islamic Azad University, Tehran Electronic Branch فواد محیی زاده دانشجویی کارشناسی ارشد رشته مدیریت صنعتی گرایش تولید و عملیات دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیک تهران 2026 07 27 The primary objective of this research is to design, formulate, and validate an integrated, multidimensional knowledge management model for knowledge-based organizations, with a fundamental emphasis on organizational learning capabilities and the modern functions of internal social networks (ESNs). As drivers of the innovation economy, knowledge-based organizations face the accelerating obsolescence of knowledge and the increasing complexity of specialized interactions—a reality that clearly highlights the ineffectiveness of the mechanical and linear approaches characteristic of traditional knowledge management. In terms of purpose, this is an applied study; methodologically, it employs a sequential exploratory mixed-methods design (qualitative-quantitative). In the qualitative phase, utilizing Grounded Theory (specifically the systematic approach developed by Strauss and Corbin) and conducting in-depth, semi-structured interviews with 20 experts—including professors of technology management and senior executives from knowledge-based firms (selected via theoretical sampling until data saturation was reached)—the fundamental dimensions, components, and indicators of the model were extracted. In the quantitative phase, the empirical validation of the model was conducted via a cross-sectional survey using a researcher-developed questionnaire. The target population consisted of technical managers, researchers, and senior engineers from knowledge-based companies located within science and technology parks (sample size: 345, selected through stratified random sampling). Quantitative data analysis was performed using Structural Equation Modeling based on the Partial Least Squares (PLS-SEM) approach, along with Confirmatory Factor Analysis, utilizing SmartPLS 4 and SPSS 28 software. The research findings indicate that the construct of "internal social networks"—comprising three dimensions: "network connectivity and real-time access," "collaboration and multimedia-based interaction," and "tacit knowledge sharing and social capital"—exerts a direct, positive, and significant impact on knowledge management processes (β = 0.382, t = 6.84, p < 0.001) and organizational learning (β = 0.412, t = 7.33, p < 0.001). Furthermore, organizational learning—encompassing the dimensions of "knowledge absorptive capacity," "exploratory learning," and "exploitative learning"—serves as a robust predictor of the efficiency of knowledge management processes (β = 0.441, t = 8.12, p < 0.001) and the organization's functional innovation (β = 0.365, t = 5.92, p < 0.001). Analysis using the Sobel mediation test and the bootstrapping approach confirmed that the processes of knowledge creation, refinement, storage, sharing, and application—acting as a full mediator—explain the mechanism through which internal social networks influence the attainment of sustainable competitive advantage and the acceleration of open innovation. The overall model fit was assessed as highly favorable, with an SRMR value of 0.048 and a GOF value of 0.612. Based on these findings, the implementation of interactive network infrastructures—grounded in open discourse and a culture of organizational feedback—fosters cognitive dynamism and the sustainable commercialization of scientific achievements within a knowledge-based economy. هدف اصلی این پژوهش، طراحی، تدوین و اعتبارسنجی مدل یکپارچه و چندبعدی مدیریت دانش در سازمان های دانش بنیان، با تأکید بنیادین بر ظرفیت های یادگیری سازمانی و کارکردهای نوین شبکه های اجتماعی داخلی (ESN) است. سازمان های دانش بنیان به منزله پیشران های اقتصاد نوآوری، با شتاب فزاینده زوال دانش و پیچیدگی های تعاملات تخصصی مواجه اند؛ امری که ناکارآمدی رویکردهای مکانیکی و خطی مدیریت دانش سنتی را به وضوح نمایان ساخته است. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از حیث روش شناسی در زمره تحقیقات ترکیبی متوالی اکتشافی (کیفی-کمی) قرار دارد. در بخش کیفی، با بهره گیری از نظریه داده بنیاد (طرح نظام مند استراوس و کوربین) و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۰ نفر از خبرگان، اساتید مدیریت فناوری و مدیران ارشد شرکت های دانش بنیان (که بر مبنای نمونه گیری نظری و اصل اشباع داده ها انتخاب شدند)، ابعاد، مؤلفه ها و شاخص های بنیادین مدل استخراج گردید. در بخش کمی، اعتبارسنجی تجربی مدل به شیوه پیمایشی مقطعی و با ابزار پرسشنامه محقق ساخته در جامعه آماری شامل مدیران فنی، پژوهشگران و مهندسان ارشد شرکت های دانش بنیان مستقر در پارک های علم و فناوری انجام پذیرفت (حجم نمونه: ۳۴۵ نفر با نمونه گیری تصادفی طبقه ای). تحلیل داده های کمی از طریق مدل سازی معادلات ساختاری بر پایه روش حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و تحلیل عاملی تأییدی با استفاده از نرم افزارهای SmartPLS 4 و SPSS 28 به انجام رسید. یافته های پژوهش نشان داد که سازه شبکه های اجتماعی داخلی مشتمل بر سه بُعد «قابلیت اتصال شبکه ای و دسترسی آنی»، «همکاری و تعامل محتوایی چندرسانه ای» و «تسهیم دانش ضمنی و سرمایه اجتماعی» تأثیر مستقیم، مثبت و معناداری بر فرآیندهای مدیریت دانش (β = 0.382, t = 6.84, p < 0.001) و یادگیری سازمانی (β = 0.412, t = 7.33, p < 0.001) دارد. همچنین، یادگیری سازمانی با ابعاد «ظرفیت جذب دانش»، «یادگیری اکتشافی» و «یادگیری بهره بردارانه»، پیش بینیکننده قدرتمند کارآمدی فرآیندهای مدیریت دانش (β = 0.441, t = 8.12, p < 0.001) و نوآوری عملکردی سازمان (β = 0.365, t = 5.92, p < 0.001) است. تحلیل آزمون میانجی گری سوبل و رویکرد بوت استرپینگ تأیید نمود که فرآیندهای خلق، پالایش، ذخیره سازی، تسهیم و به کارگیری دانش به عنوان متغیر میانجی کامل، مسیر تأثیر شبکه های اجتماعی داخلی بر دستیابی به مزیت رقابتی پایدار و شتاب بخشی به نوآوری باز را تبیین می نمایند. برازش کلی مدل با شاخص SRMR معادل 0.048 و GOF معادل 0.612 در سطح بسیار مطلوب ارزیابی شد. بر مبنای این نتایج، پیاده سازی زیرساخت های شبکه ای تعاملی مبتنی بر گفتمان آزاد و فرهنگ بازخورد سازمانی، زمینه ساز پویایی شناختی و تجاری سازی پایدار دستاوردهای علمی در بستر اقتصاد دانش بنیان است. https://ijmbef.ir/downloadfilepdf/183116