هدف اصلی این پژوهش، طراحی، تدوین و اعتبارسنجی مدل یکپارچه و چندبعدی مدیریت دانش در سازمان های دانش بنیان، با تأکید بنیادین بر ظرفیت های یادگیری سازمانی و کارکردهای نوین شبکه های اجتماعی داخلی (ESN) است. سازمان های دانش بنیان به منزله پیشران های اقتصاد نوآوری، با شتاب فزاینده زوال دانش و پیچیدگی های تعاملات تخصصی مواجه اند؛ امری که ناکارآمدی رویکردهای مکانیکی و خطی مدیریت دانش سنتی را به وضوح نمایان ساخته است. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از حیث روش شناسی در زمره تحقیقات ترکیبی متوالی اکتشافی (کیفی-کمی) قرار دارد. در بخش کیفی، با بهره گیری از نظریه داده بنیاد (طرح نظام مند استراوس و کوربین) و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۰ نفر از خبرگان، اساتید مدیریت فناوری و مدیران ارشد شرکت های دانش بنیان (که بر مبنای نمونه گیری نظری و اصل اشباع داده ها انتخاب شدند)، ابعاد، مؤلفه ها و شاخص های بنیادین مدل استخراج گردید. در بخش کمی، اعتبارسنجی تجربی مدل به شیوه پیمایشی مقطعی و با ابزار پرسشنامه محقق ساخته در جامعه آماری شامل مدیران فنی، پژوهشگران و مهندسان ارشد شرکت های دانش بنیان مستقر در پارک های علم و فناوری انجام پذیرفت (حجم نمونه: ۳۴۵ نفر با نمونه گیری تصادفی طبقه ای). تحلیل داده های کمی از طریق مدل سازی معادلات ساختاری بر پایه روش حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و تحلیل عاملی تأییدی با استفاده از نرم افزارهای SmartPLS 4 و SPSS 28 به انجام رسید. یافته های پژوهش نشان داد که سازه شبکه های اجتماعی داخلی مشتمل بر سه بُعد «قابلیت اتصال شبکه ای و دسترسی آنی»، «همکاری و تعامل محتوایی چندرسانه ای» و «تسهیم دانش ضمنی و سرمایه اجتماعی» تأثیر مستقیم، مثبت و معناداری بر فرآیندهای مدیریت دانش (β = 0.382, t = 6.84, p < 0.001) و یادگیری سازمانی (β = 0.412, t = 7.33, p < 0.001) دارد. همچنین، یادگیری سازمانی با ابعاد «ظرفیت جذب دانش»، «یادگیری اکتشافی» و «یادگیری بهره بردارانه»، پیش بینیکننده قدرتمند کارآمدی فرآیندهای مدیریت دانش (β = 0.441, t = 8.12, p < 0.001) و نوآوری عملکردی سازمان (β = 0.365, t = 5.92, p < 0.001) است. تحلیل آزمون میانجی گری سوبل و رویکرد بوت استرپینگ تأیید نمود که فرآیندهای خلق، پالایش، ذخیره سازی، تسهیم و به کارگیری دانش به عنوان متغیر میانجی کامل، مسیر تأثیر شبکه های اجتماعی داخلی بر دستیابی به مزیت رقابتی پایدار و شتاب بخشی به نوآوری باز را تبیین می نمایند. برازش کلی مدل با شاخص SRMR معادل 0.048 و GOF معادل 0.612 در سطح بسیار مطلوب ارزیابی شد. بر مبنای این نتایج، پیاده سازی زیرساخت های شبکه ای تعاملی مبتنی بر گفتمان آزاد و فرهنگ بازخورد سازمانی، زمینه ساز پویایی شناختی و تجاری سازی پایدار دستاوردهای علمی در بستر اقتصاد دانش بنیان است.

مدیریت دانش پویا یادگیری سازمانی شبکه های اجتماعی داخلی (ESN) شرکت های دانش بنیان