جانشین پروری به عنوان یکی از راهبردهای کلیدی مدیریت منابع انسانی، نقشی اساسی در تضمین تداوم اثربخش سازمان ها ایفا می کند. با این حال، رویکردهای سنتی جانشین پروری که بر جایگزینی خطی متمرکز بودند، در مواجهه با پیچیدگی های زیست بوم سازمانی معاصر کارایی خود را از دست داده اند. هدف پژوهش حاضر، تدوین الگوی مدیریت جانشین پروری هوشمند با رویکرد ارزیابی شایستگی های محوری و مسیرهای توسعه فردی در سازمان های دولتی ایران است. این پژوهش با بهره گیری از روش تحقیق آمیخته (کیفی-کمی) انجام شده است. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۲ نفر از خبرگان مدیریت منابع انسانی سازمان های دولتی، مضامین مرتبط با جانشین پروری هوشمند شناسایی شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس مضامین استخراج شده طراحی و در میان ۳۸۴ نفر از مدیران و کارشناسان منابع انسانی سازمان های دولتی توزیع گردید. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی مدیریت جانشین پروری هوشمند شامل چهار بعد اصلی است: (۱) معماری شایستگی های محوری، (۲) سامانه های ارزیابی هوشمند، (۳) طراحی مسیرهای توسعه فردی پویا، و (۴) زیرساخت های داده محور و تحلیل های پیش بینی کننده. همچنین، نتایج نشان داد که اجرای این الگو می تواند به بهبود معنادار در شاخص های آمادگی جانشینی، کاهش ریسک های ناشی از ترک خدمت نیروهای کلیدی، و افزایش تاب آوری سازمانی منجر شود. پژوهش حاضر با ارائه الگویی جامع و بومی سازی شده برای سازمان های دولتی ایران، گامی مؤثر در جهت هوشمندسازی نظام جانشین پروری و توسعه سرمایه های انسانی بردارد.

جانشین پروری هوشمند شایستگی های محوری مسیر توسعه فردی سازمان های دولتی